اتومبیلرانی امروز پربیننده ترین ورزش صنعتی دنیا  است .مسابقات فرمول یک این روز ها به صورت زنده  از تلویزیون های سراسر دنیا پخش می شود و البته آمارها از جمعیت  دو میلیارد نفری تماشاچیان تلویزیونی خبر می دهند .تنها  قراردادهای این ورزش پربیننده جزو بالاترین رقم قراردادها میان ورزشکاران سراسر جهان است .

مسابقات ورزشی در سراسر جهان تبدیل به  عامل تعیین کننده مهمی شده است و این اهمیت  کار ار به آنجا رسانده که گاه حتی پا از حیطه ورزش نیز فرا رفته و حتی پای  موضع گیری های سیاسی به میان می آید . از آن جمله می توان به عدم رویارویی ورزشی تیم های کشورهایی با ایدئولوژی مخالف و حتی در موارد جدی تر به تحریم مسابقات ورزشی در کشوری خاص اشاره کرد . در این میان اتومبیلرانی به عنوان ورزشی که بیشترین سرمایه گذاری ها و گردش مالی را دارد ، شناخته شده و سبب این امر نیز جذابیت ، هیجان و تبلیغات بسیار زیادی است که در راستای آن صورت گرفته است .

از استارت تا خط پایان!

اتومبیلرانی به دو بخش مسابقات در داخل و خارج از پیست تقسیم بندی می شود. مسابقات داخل پیست با تعداد دورهایی مشخص یا زمان بندی از پیش تعیین شده برگزار و مسابقات خارج پیست نیز اغلب با همان شرایط، ولی در مسیرهای طبیعی یا مصنوعی ساخته شده ، انجام می شود که این مسیرها می تواند از خیابان های عادی سطح شهرها تا مسیرهای صعب العبور در مناطق جنگلی یا بیابانی و کوهستانی باشد .

مسابقات این رشته با حضور تیم های شرکت کننده انجام می شود و تیم ها با در اختیار داشتن بودجه ای که از جانب اسپانسر تامین شده ، اقدام به خرید یا ساخت و تجهیز خودروهای مسابقه ای می کنند و همین طور با رانندگان مورد نیاز برای تیم قرار داد بسته و بخشی از بودجه تیم هم به این امر اختصاص می یابد . تکنسین ها و مهندسین بخش های مختلف فنی مربوط به تیم نیز برای انجام وظایف استخدام می شوند .

تیم های اتومبیلرانی نسبت به میزان سرمایه ،پیست های تمرینی اختصاصی خود را دارند و یا از پیست های محلی استفاده می کنند که رانندگان بتوانند به طور مرتب به تمرین پرداخته و کارشناسان فنی هم در کنار آنها امر بهینه سازی و تست خودروهایشان را انجام دهند . این تمرینات در پیست هایی متفاوت انجام می شوند تا علاوه بر تمرین رانندگان ، تکنسین های فنی نیز بتوانند بهترین ستاپ فنی را برای این خودروها در مسیرها و آب و هواهای مختلف پیدا کنند .

تیم های رشته هایی چون رالی که در خارج از پیست و در مسیر های طبیعی انجام می شود نیز  معمولا مسیرهای تمرینی برای خودرهایشان در اختیار دارند و یا از مسیرهای از پیش آماده شده بین المللی در سایر کشورها استفاده می کنند و این تمرین ها نیز به طور مرتب در فواصل استراحت بین مسابقات فصل که گاهی اوقات برای این امر بین دو تا سه هفته در نظر گرفته شده استفاده می کنند .در تعطیلات بعد از خاتمه فصل مسابقات نیز به تمرینات ادامه می دهند، این تمرینات در مناطق مختلفی از جهان ، از مسیرهای برفی و یخی تا مسیرهای خشک و سنگلاخ انجام می شود تا علاوه بر تست و بهینه سازی خودروها برای فصل بعد ، رانندگان هم آمادگی خود را از دست ندهند .

رانندگان آزمایشی در این تیم ها وظیفه مهمی بر عهده دارند ، آنها که شغلشان تنها تمرین در پیست و مسیرهای مسابقات با این خودرو ها است موظفند مرتب و پس از تغییرات انجام شده توسط کادر فنی ، خودروها را تحت فشار در تمرینات قرار دهند تا میزان تغییر صورت گرفته و همین طور استقامت آنها مشخص شود . این رانندگان آزمایشی بعضا از میان افراد بازنشسته و با تجربه اتومبیلرانی انتخاب می شوند تا با مهارت خود بتوانند این امر را بهتر انجام دهند .

علاوه بر شرکت کنندگان و کادر فنی تیم ها ، افراد بسیار دیگری نیز برای برگزاری یک مسابقه اتومبیلرانی حضور دارند . داوران و ناظران برگزاری مسابقه ، اعضای برگزاری و همینطور خبرنگاران و تصویر برداران رسانه ها که وظیفه گزارش و انتشار خبر مسابقات را بر عهده دارند .

مجموعه این عوامل با همکاری هم برگزاری یک مسابقه اتومبیلرانی را ممکن می کنند و عدم وجود هر بخش آن سبب ایجاد مشکل در این امر شده و برابر با بی ثمر شدن زحمات سایر بخش ها است  .

مسابقات اتومبیلرانی در کشورمان نیز از سالهای دور و قبل از انقلاب دنبال می شود اما تا کنون همچنان همان بی ام دبلیو های مدل 2002 که آن سالها در مسابقات کشورمان حضور داشتند ، در رقابتهای سرعت و حتی رالی کشور حضور دارند .

مسابقات سرعت در کشورمان بطور میانگین بین 5 تا 6 مسابقه در سال برگزار می شود که البته همین تعداد رقابت نیز ممکن است در زمان از پیش معین شده برای برگزارشدن شان تغییر حاصل و یا اصلا لغو شود که در نوع خود بسیار جالب است !

رانندگان حرفه ای کشورمان بر خلاف تمامی شرکت کنندگان رقابت های حرفه ای سراسر جهان ، تمامی هزینه های شرکت در مسابقات را از جیب پرداخت می کنند و به نوعی خودشان اسپانسر شخصی خویش هستند و هیچ تیمی نیز به طور رسمی در این رقابت ها حضور ندارد .

کلاسهای استاندارد که در این مسابقات برگزار می شود نیز مربوط به خودروهایی با تکنولوژی حدود دو دهه قبل چون پراید است که تنها دو کلاس پژو 206 تیپ 1400 و 1600 سی سی آن از خودروهای روز محسوب شده و از تکنولوژی و ایمنی قابل قبول بهره مند است و البته نکته جالب اینجاست که همین خودروهای پراید با موتور 1300 سی سی و تکنولوژی دو دهه قبل بر اثر تیونینگ های انجام شده بر روی آنها ، زمان های برتری نسبت به 206 های تیپ 5 با 1600 سی سی حجم و البته قدرتی بسیار بیشتر از آنها ثبت می کنند و نکته دیگر قابل تامل اینست که تیونر های این خودرو ها ، البته اگر بتوان نام تیونر بر آنها نهاد ، اسم خود را بر روی آنها با افتخار قرار می دهند تا این خودروهای تیونینگ شده در کلاس استاندارد به هنرنمایی پرداخته و کسب مقام کنند !

کلاسهای جی تی نیز وضعیت مشابهی دارند و شاید تعداد انگشت شماری خودروهای مربوط به اوایل دهه نود در آن مشاهده شود و مابقی همگی مربوطه به زمان قبل از آن هستند ، حال آنکه امروزه در اکثر مسابقاتی که نام جی تی بر آنها نهاده می شود ، خودروهای روز دنیا که از تکنولوژی بالا بهره میبرند استفاده می شود و این خودروها چه از نظر قدرتی و چه بحث ایمنی آنها بطور کلی غیر قابل مقایسه با شرکت کنندگان شخصی داخلی هستند .

رقابتهای رالی در ایران هم داستانی مشابه ریس دارند ولی با تفاوت هایی که در ادامه ذکر می کنیم ، در رشته رالی شرکت کنندگان ابتدا باید در رشته آماتور فعالیت کنند و سپس در صورت کسب مقام های برتر قهرمانی سال می توانند وارد رقابت های حرفه ای شوند . شرکت کنندگان در رشته حرفه ای در ایران عضو تیم هایی هستند که در مسابقات حضور پیدا می کنند و تنها چند نفر بصورت شخصی حضور دارند که این امر نیز به دلیل بالا بودن هزینه آماده سازی و شرکت خودروها در این مسابقات و نبود اسپانسر فشار مالی را بصورت مستقیم بر شرکت کننده وارد می کند .

تیم های حاضر در رقابتهای قهرمانی کشور که سالی بطور میانگین حدود 5 تا 6 مسابقه را شرکت می کنند ، هیچ گونه تمرینی برای اعضای تیم خود نه در فواصل بین مسابقات که معمولا حدود یک تا دوماه است و نه در تعطیلات چند ماهه آخر هر فصل در نظر نمیگیرند و شرکت کنندگان صرفا در صبح روز مسابقات بر روی خط استارت ظاهر می شوند .

در زمینه قرارداد های شرکت کنندگان نیز هیچ گونه اطلاعات رسمی منتشر نمی شود و برخلاف سایر رشته ها که قرارداد هایشان در دفاتر هیات های ورزشی مربوطه ثبت می شود ، در بخش رالی این عمل صورت نمیگیرد .

ترکیب اعضای تیم ها نیز معمولا تا چند روز قبل از مسابقات مشخص نمی شود ، به عنوان مثال هم اکنون در حالی که زمانی کمتر از یک ماه به آغاز اولین رقابت سال باقی مانده است ، اکثر شرکت کنندگان اعم از راننده و نقشه خوان در حال بلا تکلیفی به سر میبرند و بعضی از تیم ها حتی خودروهای مسابقه شان را هنوز تحویل نگرفته اند تا بتوانند به آماده سازی آن پرداخته و نهایتا خودرویی سالم را به موقع روانه خط استارت کنند .

تمام این عدم هماهنگی ها و همچنین بی توجهی به این ورزش در سطح خرد و کلان باعث شده تا امروز از حضور در کلاسهای آموزشی کشورهای منطقه بسیار به خود ببالیم و در عین حال حتی بعضی از رانندگان حرفه ای مان نتوانند در اولین مرتبه این دوره ها را قبول شوند . این قبیل موارد ذکر شده سبب ایجاد یک دلسردی بین جامعه ورزشکار شاغل در این رشته ورزشی گشته است که البته شاید نتوان این رشته را شغل آنها به حساب آورد زیرا تنها در رشته رالی است که تیم داری وجود دارد و رانندگان و نقشه خوانان حاضر در آن حقوق میگیرند که البته بعضی از آنها نیز دستمزد دو یا سه ساله خود را از باشگاهشان طلب کارند و آنهایی که حقوق سالیانه خود را نیز دریافت کرده اند هم میزان دستمزد سالیانه شان ، شاید به میزان در آمد ماهیانه یک فوتبالیست درجه دو و سه هم نرسد و البته بودجه سالیانه کل تیمشان نیز نتواند با دستمزد سالیانه تنها یک نفر فوتبالیست حرفه ای رقابت کند .

حال با تمامی این نکات ذکر شده به عقیده شما ، دلیل برگزاری رقابت های اتومبیلرانی در کشور ما چیست ؟

شاهین نوبری

 هفته نامه پیام ایران خودرو - شماره 74